• Poradnia z sercem

    Mutyzm wybiórczy dotyka 7 na 1000 dzieci! Mutyzm wybiórczy jest zaburzeniem lękowym, jest rozumiany jako ogromny lęk przed byciem słyszanym lub nawet byciem widzianym podczas mówienia w pewnych okolicznościach.

  • Pierwszy

    To pierwszy slajd

  • Drugi

    To jest drugi slajd

  • Trzeci

    To jest trzeci slajd

  • Czwarty

    To jest czwarty slajd

A A A

Pojecie opóźniony rozwój mowy jest pojęciem szerokim, a co za tym idzie mało precyzyjnym, niejednoznacznym.

Wiemy, że proces nabywania umiejętności językowych trwa kilka lat i składa się z kilku etapów. Najdłuższy z nich tzw. „okres swoistej mowy dziecięcej”  przypada na okres między 3 a 6 rokiem, a więc na wiek przedszkolny. Dziecko sukcesywnie opanowuje prawidłową artykulację, operuje coraz większą ilością pojęć, redaguje zdania złożone o  coraz bardziej skomplikowanej strukturze, buduje coraz dłuższe wypowiedzi, w których z czasem popełnia mniej błędów gramatycznych i stylistycznych.

Rozwój mowy nie odbywa się u wszystkich dzieci w jednakowym tempie. Spróbujmy więc poszukać odpowiedzi na kilka nasuwających się pytań:

  • Kiedy  można czy też raczej należy stwierdzić, że dziecko ma opóźniony rozwój mowy ?
  • Jakie są przyczyny opóźnienia rozwoju mowy ?
  • Jakie wskaźniki świadczą o opóźnieniu rozwoju mowy ?


Rodzice składając w poradni wniosek z prośbą o zbadanie dziecka w uzasadnieniu nie podają jako powodu zgłoszenia się  opóźnienia rozwoju mowy - rzecz jasna nie muszą tego, co obserwują tak nazywać, ale dość często piszą:

  • „Proszę o wykonanie badania w związku ze słabym rozwojem mowy”
  • „Proszę o wykonanie badania w związku z małą ilością słów wypowiadanych przez dziecko”
  • „Proszę o wykonanie badania w związku ze słabą mową”.


W akademickim podręczniku „Logopedia. Pytania i odpowiedzi” t. 2 znajdujemy podstawowe wyjaśnienie terminu zawartego w tytule niniejszego artykułu: „Opóźnienie rozwoju mowy (ORM) to najogólniejszy termin służący określeniu zjawiska wolniejszego wykształcania się zdolności percepcyjnych lub/i ekspresyjnych danego dziecka w porównaniu z jego rówieśnikami, które powoduje, że dynamika rozwoju tych zdolności jest odmienna od normalnej”.

Kiedy więc mówimy o ORM ? Kiedy się go stwierdza ?

Jak podają różni autorzy ma to miejsce, gdy:

  • określony etap rozwoju mowy dziecka nie pojawił się w czasie powszechnie uznanym za właściwy (przypomnę, że etapy to: 0 -1 r. ż etap melodii, 1- 2 r. ż. – etap wyrazu, 2 - 3 r. ż. etap zdania, 3 - 6 r. ż etap swoistej mowy dziecięcej)
  • wydłuża się proces kształtowania i rozwoju mowy
  • występują znaczące różnice między poziomem rozwoju percepcji mowy  i rozwojem ekspresji językowej
  • występują istotne różnice w rozwoju poszczególnych podsystemów językowych; różnice w rozwoju poszczególnych aspektów mowy (chodzi tu o rozmaite umiejętności językowe: artykulację, używanie form gramatycznych, posługiwanie się zdaniami, zasób słownika).


Najczęściej opóźnienie rozwoju mowy ujmuje się jako zespół objawów.

Na co należy zwracać uwagę analizując zjawisko ORM ?

  • kiedy dziecko zaczęło mówić pierwsze słowa
  • kiedy dziecko zaczęło wypowiadać pierwsze zdania
  • jaki jest przedział czasowy pomiędzy poszczególnymi etapami rozwoju mowy
  • jaki jest aktualny stopień  opanowania przez dziecko języka, w różnych jego aspektach.


Powyższe pytania wskazują, iż kryterium objawów, będące kryterium ilościowo- jakościowym, nie jest zbyt precyzyjnym narzędziem opisu zjawiska ORM, bowiem wymieniane przez różnych autorów wskaźniki i granice czasowe zjawisk tu omawianych są odmienne.

Z mojego doświadczenia w przeprowadzaniu wywiadów z rodzicami wynika, iż często jest im trudno choćby w przybliżeniu określić początek poszczególnych etapów rozwoju mowy, a właśnie moment pojawienia się poszczególnych stadiów rozwojowych jest diagnostycznie istotny.

W literaturze omawianego zagadnienia znajdujemy różne klasyfikacje ORM.

Uwzględniając rozległość ORM znawca przedmiotu prof. Z. Tarkowski wyróżnia:

  • globalny opóźniony rozwój mowy (obejmujący zarówno mówienie, jak i rozumienie)
  • parcjalny opóźniony rozwój mowy (obejmujący niektóre aspekty mówienia i rozumienia).


ORM może być:

  • równomierne (wyniki poszczególnych podtestów mieszczą się poniżej przeciętnej)
  • nierównomierne (wyniki poszczególnych podtestów są zarówno powyżej,  jak i poniżej przeciętnej).


Tradycyjny podział, powszechny w środowisku medycznym, uwzględnia 2 typy ORM:

  • proste opóźnienie rozwoju mowy
  • opóźnienie rozwoju mowy.

Pojęcia te są stosowane niekonsekwentnie, co utrudnia zrozumienie ich istoty. Dlatego w podręczniku akademickim z zakresu logopedii podejmując próbę uporządkowania problemu przyjęto następujący podział ORM;

  • samoistne opóźnienie rozwoju mowy (SORM)
  • niesamoistne opóźnienie rozwoju mowy (NORM).


Taki podział wskazuje na to, iż mimo podobieństwa objawów te 2 zespoły się różnią, co jest ważne dla praktyki logopedycznej.

Obraz porównawczy SORM i NORM przedstawia poniższa tabela:

Rodzaj czynnika różnicującego SORM NORM
charakter zjawiska
  • wynik zakłócania procesu rozwojowego
  • przejaw dysharmonii rozwoju (fragmentarycznego opóźnienia procesu rozwojowego)
  • wynik zaburzenia procesu rozwojowego, przejaw zaburzenia rozwoju
  • zjawisko towarzyszące np. całościowym zaburzeniom rozwojowym, parcjalnym zaburzeniom rozwojowym m. in. upośledzeniu umysłowym, niedosłuchowi
etiologia
  • opóźnienie uwarunkowane genetycznie lub środowiskowo
  • opóźnienie na skutek zaburzeń rozwojowych o różnej etiologii
objawy
  • początkowo brak rozwoju mowy
  • później opóźnienie rozwoju ekspresji językowej
  • brak rozwoju mowy
  • zahamowanie procesu rozwoju
  • regres do wcześniejszych etapów rozwojowych
  • utrata wykształconych zdolności językowych: percepcyjnych i ekspresyjnych
  • uwaga - opóźnienie dotyczyć może i mówienia, i rozumienia
rokowanie
  • zjawisko o charakterze przejściowym
  • ustąpić może samoistnie
  • nie dające konsekwencji dla dalszego rozwoju
  • zjawisko o charakterze przejściowym lub trwałym
  • ustępujące szybko lub pogłębiające się
  • skutkujące powstaniem różnych zaburzeń mowy
  • dające konsekwencje dla dalszego rozwoju dziecka


Dokonując oceny wyżej wymienionych zjawisk należy uwzględniać rozmaite wskaźniki:

  • liczbę i jakość wymawianych przez dziecko głosek
  • formy realizacji głosek (czy głoski są deformowane, czy zastępowane innymi głoskami)
  • zasób słownictwa czynnego i biernego
  • umiejętność budowania wypowiedzi
  • umiejętność doboru odpowiedniego słownictwa, używania zastępczych pojęć
  • stopień rozumienia przez dziecko wypowiedzi innych
  • stopień rozumienia mowy dziecka przez otoczenie.


Wymienione wskaźniki należy odnosić oczywiście do norm rozwojowych.

A więc, jeśli np. dziecko mające 1;6 r. ż. gaworzy tzn., że jego mowa jest na poziomie dziecka mającego 1;0 r.ż. ; jeśli dziecko ma 3 lata i posługuje się równoważnikami zdań, a zasób jego słownictwa to ok. 200 - 300 słów tzn., że jest na poziomie dziecka  2- letniego.

Podsumowanie:

ORM diagnozujemy wtedy, gdy proces rozwoju mowy ulega opóźnieniu we wszystkich jego aspektach bądź w niektórych i przebiega niezgodnie z normą obowiązującą dla danej grupy wiekowej. Mianem ORM określa się zjawisko będące rezultatem indywidualnego tempa rozwoju (dysharmonii rozwoju) , a także będące konsekwencją poważnych zaburzeń rozwoju. Ustalenie przyczyn ORM pozwala na prawidłową diagnozę i właściwe opracowanie programu terapii.

Niepokojących objawów rodzic nie powinien lekceważyć. We wszystkich przypadkach, gdy dziecko ukończyło 3 r.ż. należy podjąć postępowanie terapeutyczne, którego celem jest stymulacja rozwoju mowy.

Opracowała: Alicja Monarszyńska - logopeda, surdologopeda, neurologopeda, ZPPP w Pile

Copyright: ZPPP w Pile 2018r.

Opracowanie: BIT Systemy Informatyczne  +48 501 317 671

Joomla Templates by Joomla-Monster.com
 
facebook_page_plugin